Trong bối cảnh nền kinh tế số bùng nổ, tỉnh Bắc Ninh đang đối mặt với những thách thức chưa từng có về tình trạng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là trên các nền tảng trực tuyến. Thực hiện nghiêm túc tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, các cơ quan chức năng tỉnh Bắc Ninh đã và đang triển khai hàng loạt giải pháp quyết liệt, đồng bộ nhằm xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, bình đẳng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái trên không gian mạng không chỉ đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ mà còn cần đến những giải pháp công nghệ tiên tiến mang tính đột phá.
Hồi chuông cảnh báo từ thực tiễn và những con số “biết nói”
Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, Bắc Ninh từ lâu đã là thủ phủ công nghiệp, trung tâm thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hàng đầu cả nước. Sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động sản xuất, giao thương cũng kéo theo những hệ lụy phức tạp về buôn lậu, gian lận thương mại và đặc biệt là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT).
Mới đây, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh đã tổ chức một hội thảo khoa học mang tính cấp bách với chủ đề: “Nâng cao hiệu quả thực thi bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và đề xuất giải pháp xác lập, phát triển tài sản trí tuệ nhằm bảo vệ các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh”. Hội thảo ghi nhận sự tham gia của đại diện Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), lãnh đạo các sở, ban, ngành địa phương, các chuyên gia, nhà khoa học cùng đông đảo cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh.
Tại diễn đàn, đồng chí Nguyễn Phúc Thương – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh nhấn mạnh: Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không còn là câu chuyện riêng của từng thương hiệu, mà đã trở thành nhiệm vụ chính trị, kinh tế cốt lõi nhằm duy trì môi trường đầu tư minh bạch, bảo vệ sức sáng tạo và lợi ích cốt tủy của người tiêu dùng.
Nhìn vào số liệu báo cáo từ đợt cao điểm hành động (từ ngày 7/5 đến ngày 31/5) theo Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, tính chất khốc liệt của mặt trận này được phơi bày rõ nét:
Số vụ vi phạm bị phát hiện: 67 vụ vi phạm quyền SHTT, đạt mức tăng trưởng phi mã 294% so với cùng kỳ năm trước.
Xử lý hành chính: 61 vụ bị xử phạt với tổng số tiền vượt mức 663,5 triệu đồng (tăng 351% so với cùng kỳ).
Giá trị tang vật, hàng hóa vi phạm: Ước tính hơn 678 triệu đồng (tăng mạnh 643,5%).
Đáng chú ý, cơ quan chức năng không dừng lại ở việc xử phạt hành chính “cắt ngọn”. Lực lượng công tố và điều tra tỉnh Bắc Ninh đã chính thức chuyển hồ sơ, khởi tố hình sự 3 vụ án với 12 bị can liên quan trực tiếp đến các hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và quyền tác giả. Đây là động thái răn đe mạnh mẽ, thể hiện quan điểm “không có vùng cấm” của chính quyền tỉnh đối với tội phạm SHTT.
Hàng loạt đại án điểm đã được bóc gỡ. Tại địa bàn phường Từ Sơn và xã Lương Tài, lực lượng Quản lý thị trường phối hợp cùng Công an kinh tế đã triệt phá các kho hàng quy mô lớn chuyên kinh doanh, giả mạo các nhãn hiệu thời trang xa si toàn cầu như Chanel, Dior, Gucci, Hermès. Trên không gian mạng, chuyên án triệt phá đường dây vận hành website BunchaTV – chuyên phát lậu các giải đấu thể thao quốc tế lớn – đã gây tiếng vang lớn, giáng đòn mạnh mẽ vào loại tội phạm công nghệ cao chuyên trục lợi bản quyền.
Thách thức “muôn hình vạn trạng” trên không gian số
Mặc dù đạt được những kết quả ấn tượng, ban chủ tọa hội thảo và các chuyên gia đều đồng thuận rằng: “Bề nổi của tảng băng chìm” vi phạm SHTT đang dịch chuyển rất nhanh và tinh vi lên môi trường số.
Nếu như trước đây, hàng giả, hàng nhái được bày bán công khai tại các chợ truyền thống, cửa hàng rải rác thì ngày nay, “đại bản doanh” của các đối tượng vi phạm đã chuyển dịch toàn diện lên không gian mạng. Sự phát triển bùng nổ của mạng xã hội (Facebook, TikTok, Zalo), các sàn thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới cùng hạ tầng logistics siêu tốc đã vô tình trở thành tấm lá chắn đắc lực cho các hành vi gian lận.
Thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi, được tối ưu hóa bằng công nghệ:
Tài khoản ảo và cửa hàng ma: Các đối tượng sử dụng thông tin giả để đăng ký hàng loạt tài khoản bán hàng, thiết lập các buổi livestream bán hàng giả với quy mô lớn nhưng không có kho hàng cố định. Khi bị phát hiện, các tài khoản này lập tức bị xóa hoặc đổi tên chỉ trong vài phút.
Ẩn giấu dòng tiền và địa điểm: Hàng hóa thường được lưu trữ tại các căn hộ chung cư cao cấp, các kho bãi nằm sâu trong ngõ hẻm hoặc vùng ven, nơi lực lượng chức năng khó tiếp cận nếu không có lệnh khám xét đặc biệt. Dòng tiền thanh toán chủ yếu thông qua ví điện tử không chính chủ hoặc dịch vụ thu hộ COD của các đơn vị chuyển phát.
Tận dụng thuật toán TMĐT: Lợi dụng lỗ hổng trong kiểm duyệt của các sàn TMĐT, đối tượng vi phạm thường cố tình viết chệch ký tự nhãn hiệu (ví dụ: viết sai ký tự thương hiệu cốt lõi) hoặc làm mờ logo trên ảnh đại diện nhưng khi giao tới tay người tiêu dùng lại là hàng giả nguyên vẹn mẫu mã.
Bên cạnh sự tinh vi từ phía đối tượng vi phạm, công tác thực thi pháp luật của các cơ quan quản lý cũng đang vấp phải những “nút thắt” lớn về mặt pháp lý và kỹ thuật:
Thu thập chứng cứ điện tử: Chứng cứ số dễ bị chỉnh sửa, xóa bỏ hoặc ẩn giấu trên các máy chủ đặt tại nước ngoài. Việc định danh chủ thể thực sự đứng sau các tài khoản trực tuyến mất rất nhiều thời gian.
Vướng mắc trong giám định và định giá tài sản: Thời gian chờ đợi kết quả giám định từ các cơ quan chuyên môn thường kéo dài, làm chậm tiến độ xử lý vụ việc. Nguồn lực tài chính và con người dành cho công tác giám định tại địa phương còn mỏng.
Năng lực tự bảo vệ của doanh nghiệp còn yếu: Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) tại các làng nghề truyền thống Bắc Ninh, chưa có ý thức đúng đắn về việc đăng ký bảo hộ quyền SHTT. Đến khi bị làm nhái, làm giả sản phẩm, doanh nghiệp mới loay hoay tìm cách cứu vãn thì thị phần và uy tín thương hiệu đã tổn hại nghiêm trọng.
Định hình chiến lược phản ứng nhanh và giải pháp căn cơ
Để giải quyết bài toán nan giải này, hội thảo tại Bắc Ninh đã ghi nhận nhiều tham luận, kiến nghị sắc bén từ các cơ quan chuyên trách như Công an tỉnh, Cục Quản lý thị trường, cơ quan Hải quan và Cục Sở hữu trí tuệ.
1. Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành “phản ứng nhanh” Đại diện Công an tỉnh Bắc Ninh đề xuất cần thiết lập một cơ chế phối hợp trực tiếp, thời gian thực (real-time) giữa cơ quan quản lý nhà nước, các nền tảng công nghệ (sàn TMĐT, mạng xã hội) và các đơn vị chuyển phát nhanh (logistics). Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, các bên có thể lập tức chia sẻ thông tin, phong tỏa tài khoản bán hàng, tạm dừng vận chuyển kiện hàng nghi vấn để phục vụ công tác điều tra, ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa.
2. Hiện đại hóa quy trình tố tụng và xử lý chứng cứ số Các đại biểu kiến nghị các cơ quan tư pháp cần sớm hoàn thiện, ban hành hướng dẫn cụ thể về việc thu thập, lưu trữ và công nhận giá trị pháp lý của chứng cứ điện tử trong các vụ án SHTT. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế rút ngắn thời gian giám định, xác định nhanh yếu tố xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp nhằm đẩy nhanh tiến độ chuyển hồ sơ từ xử lý hành chính sang khởi tố hình sự đối với các hành vi có tổ chức, quy mô lớn.
3. Chủ động hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng “lá chắn” tài sản trí tuệ Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh khẳng định sẽ tăng cường các chương trình hỗ trợ tài chính, tư vấn pháp lý giúp các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn xác lập quyền SHTT thành công. Đặc biệt, tỉnh sẽ tập trung bảo vệ và phát triển các nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và chỉ dẫn địa lý gắn liền với các sản phẩm đặc trưng, làng nghề truyền thống của Kinh Bắc (như tranh dân gian Đông Hồ, gốm Phù Lãng, đồng Đại Bái…).
Doanh nghiệp cần chủ động công nghệ để tự cứu mình trước khi trời cứu
Trong cuộc chiến cam go chống lại vấn nạn hàng giả trên môi trường số, sự quyết liệt của cơ quan chức năng là điều kiện cần, nhưng sự chủ động của chính doanh nghiệp mới là điều kiện đủ. Nếu doanh nghiệp chỉ dựa vào các biện pháp kiểm tra, thanh tra truyền thống của cơ quan quản lý, họ sẽ luôn ở thế bị động, chạy theo sau các thủ đoạn tinh vi của tội phạm công nghệ.
Giới chuyên gia khẳng định: Trên không gian mạng, công nghệ phải được trị bằng công nghệ. Doanh nghiệp cần trang bị cho sản phẩm của mình một “chứng minh thư số” không thể làm giả, giúp người tiêu dùng có thể kiểm tra nguồn gốc xuất xứ chỉ trong vòng một giây bằng điện thoại thông minh. Một trong những giải pháp hàng đầu hiện nay được các tập đoàn lớn và doanh nghiệp SMEs tin dùng chính là công nghệ giải pháp quản lý tiên tiến.
Việc ứng dụng các loại tem chống hàng giả thông minh tích hợp mã QR Code biến đổi (QR Code động) không chỉ giúp định danh từng sản phẩm duy nhất trên thị trường mà còn là cầu nối trực tiếp giữa thương hiệu và khách hàng. Khi người tiêu dùng quét mã, hệ thống sẽ lập tức trả về thông tin xác thực sản phẩm chính hãng, đồng thời ghi nhận vị trí, thời gian quét mã. Nếu một mã QR bị sao chép và quét nhiều lần tại các địa điểm khác nhau, hệ thống quản trị sẽ lập tức phát cảnh báo về cho doanh nghiệp, giúp định vị chính xác vị trí nguồn hàng giả đang lưu thông để kịp thời báo cáo cơ quan chức năng xử lý.
Phần V: Smartcheck – Giải pháp toàn diện bảo vệ thương hiệu thời kỳ số
Thấu hiểu nỗi đau của doanh nghiệp trước làn sóng hàng giả tinh vi trên môi trường số, Smartcheck tự hào mang đến giải pháp bảo vệ thương hiệu thế hệ mới, ứng dụng công nghệ mã hóa tiên tiến nhất hiện nay.
Tem chống hàng giả Smartcheck không đơn thuần là một mảnh decal dán lên sản phẩm, mà là một hệ sinh thái công nghệ bảo mật đa lớp:
Công nghệ QR Code biến đổi (Dynamic QR Code): Mỗi con tem sở hữu một mã QR duy nhất, được tạo ra bằng thuật toán mã hóa ngẫu nhiên và bảo mật tuyệt đối. Mã QR này chỉ có thể kích hoạt xác thực một lần duy nhất, ngăn chặn hoàn toàn hành vi sao chép, in ấn lậu tem.
Tích hợp công nghệ xác thực đa nền tảng: Người tiêu dùng không cần tải ứng dụng phức tạp, chỉ cần sử dụng camera điện thoại hoặc các ứng dụng phổ biến như Zalo là có thể thực hiện kiểm tra thông tin sản phẩm tức thì.
Hệ thống quản trị thông minh cho doanh nghiệp: Smartcheck cung cấp hệ thống dashboard quản lý dòng sản phẩm theo thời gian thực. Doanh nghiệp dễ dàng theo dõi đường đi của hàng hóa, quản lý kênh phân phối chống tràn hàng, lấn vùng, đồng thời thu thập dữ liệu hành vi người tiêu dùng phục vụ các chiến dịch marketing.
Tính pháp lý vững chắc: Sản phẩm được nghiên cứu và phát triển dưới sự giám sát, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước, có đầy đủ giá trị pháp lý để làm chứng cứ hỗ trợ cơ quan chức năng (Công an, Quản lý thị trường) xử lý khi có tranh chấp, vi phạm xảy ra.
Trong bối cảnh tỉnh Bắc Ninh nói riêng và cả nước nói chung đang siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu quả thực thi bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, việc chủ động trang bị giải pháp bảo mật của Smartcheck chính là bước đi chiến lược giúp doanh nghiệp khẳng định uy tín, bảo vệ doanh thu và xây dựng niềm tin bền vững nơi khách hàng.
Đừng để thương hiệu của bạn trở thành nạn nhân tiếp theo của vấn nạn hàng giả trên môi trường số. Hãy liên hệ ngay với Smartcheck để được tư vấn giải pháp tem chống hàng giả tối ưu nhất cho sản phẩm của bạn!